ในอดีต มนุษย์ต้องพึ่งพาธรรมชาติในการดำรงชีวิตอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะในยุคที่มนุษย์เริ่มเปลี่ยนจากการเร่ร่อนมาเป็นการตั้งถิ่นฐานถาวร เกิดการทำเกษตรกรรมและการเลี้ยงสัตว์ สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติจึงกลายเป็นปัจจัยสำคัญต่อความอยู่รอด ไม่ว่าจะเป็นภัยจากสัตว์ป่า พายุ น้ำท่วม หรือสภาพภูมิประเทศที่ไม่เอื้ออำนวย
เมื่อสังคมมีความเจริญมากขึ้น ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับผืนดินและสิ่งแวดล้อมจึงมีความสำคัญมากขึ้นเช่นกัน หลักการหลายประการของศาสตร์ฮวงจุ้ยในปัจจุบัน ล้วนมีรากฐานมาจากเหตุผลและความต้องการที่สอดคล้องกับธรรมชาติและการดำรงชีวิตของมนุษย์
น้ำ : แหล่งกำเนิดชีวิตและความมั่งคั่ง
ชุมชนหรือหมู่บ้านในอดีตมักตั้งอยู่ใกล้แหล่งน้ำตามธรรมชาติ เนื่องจากน้ำเป็นปัจจัยพื้นฐานของการดำรงชีวิต มนุษย์ใช้น้ำเพื่อการดื่มกิน ชำระล้าง ซักล้าง เพาะปลูก และเลี้ยงสัตว์ นอกจากนี้ น้ำยังเป็นแหล่งอาหาร เกลือ และทรัพยากรทางทะเลอีกมากมาย
นอกจากจะหล่อเลี้ยงชีวิตแล้ว น้ำยังเป็นสัญลักษณ์แห่งความมั่งคั่งและอำนาจอีกด้วย เมืองหรือประเทศที่ตั้งอยู่ใกล้ทะเลหรือแม่น้ำสายสำคัญมักมีความเจริญรุ่งเรือง เนื่องจากสามารถใช้เส้นทางน้ำในการคมนาคม การค้าขาย และการแลกเปลี่ยนความรู้กับผู้คนจากแดนไกล
น้ำจึงเป็นสื่อกลางในการนำพาผู้คน สินค้า ความรู้ และโอกาสทางเศรษฐกิจมาสู่ชุมชน ส่งผลให้เกิดความมั่งคั่ง ความก้าวหน้า และอำนาจทางการเมือง
อย่างไรก็ตาม น้ำก็มีอีกด้านหนึ่งเช่นกัน แม้น้ำจะเป็นต้นกำเนิดของชีวิต แต่น้ำก็สามารถนำมาซึ่งความพินาศจากอุทกภัยและภัยธรรมชาติได้เช่นกัน ดังนั้น การตั้งถิ่นฐานใกล้น้ำจึงต้องอาศัยความสมดุล ไม่ใกล้จนเกินไปจนเสี่ยงต่อการถูกน้ำท่วม หรือกระแสน้ำที่ไหลเชี่ยวรุนแรง
น้ำกับพลังชี่
ชาวจีนโบราณค้นพบว่า "น้ำเป็นพาหะของลม และลมเป็นพาหะของชี่"
ดังนั้น กระแสน้ำที่ไหลอย่างนุ่มนวล คดเคี้ยว และไม่รวดเร็วจนเกินไป จะสามารถสะสมและกักเก็บพลังชี่เอาไว้ได้ ส่งผลให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ ความมั่งคั่ง และความเจริญอย่างยั่งยืน
ในทางกลับกัน กระแสน้ำที่ไหลเชี่ยวรุนแรงอาจพัดพาพลังชี่ให้กระจัดกระจายออกไป ส่งผลให้พื้นที่นั้นขาดพลังสนับสนุนและมีแนวโน้มเกิดความยากจนหรือเสื่อมถอย
ด้วยเหตุนี้ บ้านที่ดีตามหลักฮวงจุ้ยจึงไม่ควรตั้งอยู่บนยอดเขาที่สูงเกินไป เพราะจะขาดแหล่งน้ำและเผชิญกับลมแรง ขณะเดียวกันก็ไม่ควรตั้งอยู่ต่ำเกินไปจนเสี่ยงต่อภัยจากน้ำ
ภูเขาและสายน้ำ : หัวใจของศาสตร์ฮวงจุ้ย
ในมุมมองของฮวงจุ้ย น้ำและลมมีลักษณะการเคลื่อนที่คล้ายคลึงกัน กล่าวคือ ไม่เคลื่อนที่เป็นเส้นตรง แต่จะไหลหรือเคลื่อนตัวไปตามสภาพแวดล้อมและเส้นทางที่มีแรงต้านทานน้อยที่สุด
มนุษย์จึงให้ความสำคัญกับการศึกษาและควบคุมเส้นทางของลมและน้ำเป็นอันดับแรก จนกลายเป็นที่มาของคำว่า "ฮวงจุ้ย" (風水) ซึ่งแปลตรงตัวว่า "ลมและน้ำ"
หน้าที่สำคัญที่สุดของซินแสฮวงจุ้ยในอดีต คือการค้นหาบริเวณที่พลังชี่สามารถสะสมตัวอยู่ได้ตามธรรมชาติ
พื้นที่ที่เหมาะสมมักอยู่ใกล้ส่วนโค้งของแม่น้ำ ซึ่งเป็นจุดที่พลังชี่สามารถรวมตัวได้ เมื่อมีน้ำอยู่ด้านหน้าแล้ว จึงควรมีภูเขาหรือพื้นที่สูงคอยโอบล้อมและปกป้องทางด้านหลัง รวมถึงด้านซ้ายและขวา เพื่อให้เกิดความมั่นคงและสมดุล
ทิศทางที่กระแสน้ำไหลเข้าสู่พื้นที่เรียกว่า "สุ่ยโข่ว" (水口) หรือ "ปากน้ำ" ซึ่งถือเป็นองค์ประกอบสำคัญในการพิจารณาฮวงจุ้ยของพื้นที่
คัมภีร์แห่งการฝังศพและแนวคิดเรื่องสายน้ำ
ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 7 ได้มีการเรียบเรียงคัมภีร์ "Book of Burial" หรือ 《葬書》 ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นผลงานของ กั๊วะผอ (郭璞)
เนื้อหาของคัมภีร์กล่าวถึงการเลือกทำเล ทิศทาง รูปทรง และการจัดวางของภูเขาและสายน้ำ โดยมีแผนภาพประกอบจำนวนมาก แม้จะมีข้อถกเถียงกันว่าแผนภาพเหล่านั้นแท้จริงแล้วใช้แทนสายน้ำจริงหรือเป็นเพียงสัญลักษณ์เชิงนามธรรมก็ตาม
อย่างไรก็ตาม หลักการสำคัญยังคงมุ่งเน้นไปที่การค้นหาตำแหน่งที่พลังชี่สามารถสะสมและหมุนเวียนได้อย่างเหมาะสม
มังกรภูเขาและมังกรน้ำ
นอกจากการศึกษาสายน้ำแล้ว ซินแสยังต้องค้นหา "มังกรภูเขา" (Mountain Dragon)
ภูเขามีหน้าที่สำคัญหลายประการ ได้แก่
ป้องกันลมแรง
กักเก็บพลังชี่
สะสมพลังงานของพื้นที่
ป้องกันไม่ให้พลังชี่กระจัดกระจาย
ในบางพื้นที่ที่ไม่มีภูเขา เช่น ที่ราบกว้างใหญ่ ซินแสจะพิจารณา "มังกรน้ำ" (Water Dragon) แทน โดยมองหาทิศทางการไหลและการรวมตัวของน้ำ เพื่อใช้กำหนดตำแหน่งของมังกรภูเขาในเชิงพลังงาน
ในมุมมองของฮวงจุ้ย ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ภูเขาหรือที่ราบ จะมีทั้ง "น้ำ" และ "ภูเขา" อยู่เสมอ เพราะมีคำกล่าวว่า
"ระหว่างภูเขาสองลูกย่อมมีน้ำ และระหว่างสายน้ำสองสายย่อมมีภูเขา"
พื้นที่ราบอาจถือเป็นภูเขาเมื่อเปรียบเทียบกับแหล่งน้ำ และหุบเขาหรือพื้นที่ต่ำก็อาจถูกมองเป็นน้ำเมื่อเปรียบเทียบกับพื้นที่สูงกว่า
แนวคิดนี้สะท้อนถึงหลักการสำคัญของฮวงจุ้ยที่มองทุกสิ่งในเชิงสัมพัทธ์ โดยภูเขาและน้ำต่างเป็นองค์ประกอบที่กำหนดและสะท้อนซึ่งกันและกัน
จุดเริ่มต้นของวิชาเสวียนคง (Xuan Kong)
ศาสตร์ที่จะศึกษาต่อไปคือ "เสวียนคง" (玄空) ซึ่งมักแปลว่า "ความว่างอันลึกลับ" หรือ "มิติแห่งกาลเวลาและอวกาศ"
เสวียนคงเป็นหนึ่งในสำนักสำคัญของระบบ "สามยุคเก้ายุค" (三元九運) ซึ่งให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนแปลงของพลังงานตามกาลเวลาและทิศทาง
ความหมายของอักษรจีนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่
玄 (Xuán) : ลี้ลับ ลึกซึ้ง ยากแก่การหยั่งรู้
空 (Kōng) : ความว่าง อวกาศ มิติ
飛 (Fēi) : บิน เคลื่อนที่
星 (Xīng) : ดาว ดวงดาวบนท้องฟ้า
派 (Pài) : สำนัก หรือสายวิชา
ดังนั้น "เสวียนคงเฟยซิง" (玄空飛星) หรือ "ดาวเหินเสวียนคง" จึงเป็นศาสตร์ที่ศึกษาการเคลื่อนที่ของพลังงานตามกาลเวลาและพื้นที่ เพื่อใช้วิเคราะห์ฮวงจุ้ยและอิทธิพลของพลังชี่ที่ส่งผลต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม